Z
zabocyć - zapomnieć
zacoć - poczuć
zadek - tyłek
zagon - długi ciąg pola
zaguwek - poduszka
zamirek - patyczek do mierzenia mleka
zapoziołek - ktoś marny, lichy
zarembek - polana w lesie
zatom - za tym
zatrefić - dogodzić
zatyroł kasik - zapodział gdzieś
zawiedą - zaprowadzą
zbyrk - odgłos dzwonka
zebyk - żebym
zecy - rzeczy
zepszałe - zgniłe
zerdzi - długie kije
zeszały - zgniły
zeźlić - zezłościć się, zdenerwować
zgniwołe mnie - zdenerwowało mnie
zioro - patrzy
zmłora - człowiek, który nie chce jeść
zobaczyć - zapomnieć
zoby - zęby
zrywka - ściąganie z wyrębu ociosanych drzew
zwada - kłótnia
zwitali - przywitali
zwitołek go - przywitałem go
zwoistnie - istotnie
zwon - dzwon
zwoneczek - dzwoneczek
zwyrtać - obraczać
zwysyć - sprzykrzyć
zwyżka - wysokie miejsce
zycie - jedzenie
zywobycie - życie
zyznać - zerknąć
źeradlo - lusterko
zyntyca - żętyca; serwatka z owczego mleka
OBJAŚNIENIE SŁÓW HUCULSKICH ORAZ INNYCH MNIEJ ZNANYCH
afiny - czarne jagody
akafist - hymn na cześć N.M.P.
Archijuda - Belzebub (Arcyjudasz)
Arydnyk - zły duch (może od Yrod = Herod)
babyci - choroba (niestrawność)
bałta - starodawna siekiera
bańka - banknot (gulden austriacki)
banować - tęsknić
banysz - mamałyga na śmietanie
barabola - ziemniaki
barda - topór
bardka - toporek zbójnicki
baszta - wielkie drzewo, stara jodła lub świerk
basztarnik - prastary las jodłowy
behekać - monotonnie mówić lub czytać
ber - kładka
berbenica - beczułka drewniana na bryndzę lub wódkę
berdo - przepaść
bereza - przodownik kolędy
berfeła - ruchoma kłoda drewniana na której zawiesza się sagany nad ogniskiem
besahy - juki, worki juczne
Biała Rzeka - Biały Czeremosz
bida - diabeł
błahunki - poczciwe (o krowach)
bodiak - oset
boła - choroba
bordiuh - worek z koziej skóry
borcowie - bojownicy
botej - stado owiec (kierdel)
brechać - kłamać
brechnia - kłamstwo
buchty (z niem. Buch) - księgi gruntowe
budżenyca - wędzonka
budz - świeży owczy ser
bujany - bujny
bułatny - stalowy
burzannik - młody, roczny niedźwiedź
butyn - przemysłowy wyrąb leśny
byrnia - bierwiono, kłoda
cara - ziemia
caryna, carynka - łąka kośna
chochłaty - rosochaty, czubaty
choromy - sień
chram - święto kościelne, odpust
chudoba - bydło (krowy i owce)
chwoja - gałęzie choiny
corkot - cichy szczęk
cykoty - drobne kamienie, piargi
cymbra - ściany drewniane studni, dołu
Czarna Rzeka - Czarny Czeremosz
czemny - grzeczny, zacny, miły
czepełyk - stary nóż zrobiony z kosy
czerdak - wartownia
czernieć - zakonnik obrządku wschodniego
Czesna Ryza - święto Matki Boskiej 2 lipca i 31 sierpnia
cziuha - wici, wiecha, którą zapalano na alarm
czyhra - krzaki, gąszcze
daraba - tratwa
darmowis - kutas
debry - bezdroża, droga nad przepaścią
delorny - wspaniały
deputat - dzierżawca lub pełnomocnik właściciela połonin
diak - śpiewak cerkiewny
didycz - dziedzic
diedyk - ojczulek
do cotu - dokładnie
domar - gospodarz, domownik
donyk - od dońka - córka - pieszczotliwie do chłopca. (Mówi się paradoksalnie do dziewczynki „synku", a do chłopca „donyku").
doubnia - młot leśny drewniany
drankawy - przedziurawiony, dziurawy
draczka - podatki, zdzierstwo
drobięta - owce
duka - bogacz ze starego rodu
durijka - szaleństwo
duży(j) - mocny
dymało - upiór w kształcie pęcherza
fijn - chrześniak
fłojera - rodzaj wielkiej fujarki
fłudowaty - wilczy (od fłud - wilk)
folusz - przyrząd do zbijania sukna
fortuna - burza, huragan
furdyga - więzienie
gaura - legowisko niedźwiedzia
gotur - głuszec
grażda - chata obronna
grunyk - pagórek
gruń - grzbiet górski
gugla - biała sukienna peleryna weselna
haba - fala
haczi - spodnie
hać - tama (drewniana) na rzece
hadiuga - gad
hadiuczy - wężowy
hadżuga - mały świerk
hodować - (także) karmić, zapraszać
hodowaniec - przybrany syn
hołowyca - źródło szczytowe
hrań - węgle żarzące (także: mech islandzki)
hruba - piec
huk - wodospad; w przenośni: potok rwący
hulawy - porywczy, szalony, furiat
huślanka - rodzaj jogurtu
hużycia - tyłek
inkluz - tajemna siła zamknięta w jakimś przedmiocie
jastry - bystry
jelny (gazda) - jak się należy, dostojny
juszka - zupa z krwi
kabacze - ostępy, las na jamach
kaluch - brzuch
katusz - więzienie
kapczury - onuce
kaszyca - tama lub podmurowanie z kłód
kiczera - grzbiet lesisty
kiedra - limba
kieptar - rodzaj serdaka, kożuszka
kierma - ster do prowadzenia daraby (tratwy) na Czeremoszu
kiermanycz - prowadzący darabę
kieron - kierownik
klabuka, klabuczka - kij, kijaszek
klit - komora
kłańce - kły, zęby
kłańcasty, kłańczasty - zębaty
knoroz - knur
koliba - szałas pasterski na połoninie
kołesznia - stajnia
korsz - chleb z kukurydzianej mąki
kosyca, kosyczka - kwiatek
kotiuha - pies
kosziera - zagroda dla owiec
kresania - kapelusz męski z szerokim rondem
kris - strzelba krzesana (skałkowa)
kruhlek - taniec w koło
kryminar - kryminał
kukuce - małe chleby-bułki rozdawane dzieciom za dusze zmarłych
kulesza - mamałyga, potrawa z gotowanej na gęsto kukurydzianej mąki lub kaszy
kurman - powróz
lelio - ojczulek, tatuś
Leśna - złowroga boginka wysysająca krew z mężczyzn
Liedczyna - Polska
ledski, lecki - polski
liżnyk - gruby wełniany koc
ładosze - dłonie
łaja - stado wilków
łapiduchy - sanitarni żołnierze (powszechne w całej dawnej Galicji)
łata - pogardliwa nazwa dla surdutowców, miastowych ludzi
łegiń - młodzieniec, junak, zuch
madrygan - korzeń wilczej jagody
mandatoria - urząd mandatora (austriackiego komisarza)
manta - gruby płaszcz sukienny męski z rękawami szarego koloru
marżyna - bydło (krowy i owce)
matarżannyk - placek chlebowy
migi - sztuki, grymasy diabelskie
mirtuk - miara równa dwom litrom
moda - sposób, wynalazek
modar - wynalazca
modarstwo - wynalazczość, zajmowanie się wynalazkami
modować - robić wynalazki, wymyślać coś nowego
molfar - zły czarodziej
molfy - czary
mołodyca - mężatka
moszenka - trzos
motuzek (zdr. od motuz) - sznurek, linka
murga - grubianin
mygły - stosy bierwion przygotowanych do spławiania
myrom - „pokój (mir) z wami” - pozdrowienie huculskie
nastygacz - dozorca
nekrutancja - rekrutacja
nenia - matka
niauka = niawka - rusałka, leśna nimfa
nicznyci - halucynacje i przywidzenia nocne
nieduha - słabość, choroba
nietlenny - niezniszczalny
nypać - wtykać nos, wszędzie zaglądać
obertyn - odesłanie nasłanych czarów z powrotem
obsmuszony - oskubany
okoszelić się - zagospodarować się, osiedlić
opryszek - zbójnik
palinka - gorzałka, wódka
patrolica - okrągła mała ikona, wyłożona złotem, niesiona w procesji
pasznica - obrok
paździokać - paplać
pełechaty - kudłaty
peremitka - biała chustka na głowę - okrycie zamężnych kobiet
pępkowy (pupkowy) - osiadły od dawna, ze znanego rodu gazda
pieczonka - wątroba
pierwak - pierworodny
pisany - kolorowy
ples - taniec
płaj - szeroka ścieżka pasterska
pławaczka - spław (luźnych bierwion)
płekati - karmić piersią
pobereżnik - gajowy
pobratym - brat z wyboru
poczynacz - czarodziej
pohany - paskudny, zły
Pokrowa - święto Matki Boskiej 16 października
połonycz - wielka chochla drewniana używana na połoninie
połowik - jastrząb
posiepaka - hycel
postoły - rodzaj kierpcy
powiastun - opowiadacz
prosziek - żebrak
pryłuka - polanka w lesie
przemówka - zaklęcia, formuła czarów
przemównik - czarownik, zaklinacz
przynadzić - przynęcić
pusty - leniwy, do niczego
puszkar - policjant gminny lub pański w XVIII-XIX wieku
rachmanny - łagodny, miłosierny
Rachmanowie - doskonałe istoty, dobre duchy, pośrednicy między niebem a ziemią, mieszkający daleko na Wschodzie
rachmański - pochodzący od Rachmanów
rachmańskie święto - święto Rachmanów (sześć tygodni po Wielkanocy)
ramat - szmata
retiz- łańcuszek ozdobny z klamrami
rewasz - deszczułka lub laska z naciętymi znakami używana do obliczeń
rokowyzna - gody coroczne
rowta (routa) - oddział puszkarów
rozihry - ludowe święto wiosenne
rozmanitny - kapryśny (o koniu)
rozples - taniec na zakończenie kolędy
ryza - 1. drewniana rynna z kloców do spuszczania ściętego drzewa w butynie 2. ubranie księże lub świętych na bizantyńskich obrazach
Rzeka - Czeremosz
saż - klatka na kury
sczeznyk, szczernyk - duch leśny, czart
siano - także w znaczeniu: pełny stóg siana
skałusz - więzy, kajdany
skit - klasztor, pustelnia
skoki - spady wody
słoboda - swoboda
słotennyk - ptak zapowiadający słotę
smereka - świerk
smolaki - nazwa pogardliwa dla żołnierzy od czarnych „smolastych” mundurów pochodząca
soroczka - koszula
staja (koliba) - chata połonińska bez pieca
starygan - staruch
sum - smętek
sumno - smutno
swołok - drewniana belka pod powałą
syhła - nieprzebyty las
symbrila - ugoda, umowa
Syrojidy - mityczne podludzkie istoty
szarapatka - przybłęda z miasta
szłapak - pokraka
szpurnąć - cisnąć
sztajeramt - (z niem.) urząd podatkowy
sztoubur - słup o ludzkiej postaci
szymbałe-szymbałe - zgaduj zgadula (początek każdej za gadki)
szypoty - małe wodospady
ślipanka - ciemna droga leśna lub ścieżka, gdzie się. idzie na oślep
świtowan - wędrowiec (chodzący „światami”)
tajstra - torba
tarnica - siodło drewniane
tatarwa - o Tatarach z pogardą
tełeg - miejsce do wypasu bydła (z węgierskiego)
terh - siodło (w przenośnym znaczeniu miara - tyle ile można wziąć na siodło)
tokma - umowa pasterska na wiosnę
tołoka - l. pastwisko 2. wspólna praca zakończona zabawą
tucza - chmura, także: burza, nawałnica
tuha - tęsknota
tuhy rok - głodny rok
ugodnik - osoba święta
ułogi - schody skalne
warki - niebezpieczny, groźny
watah - główny pasterz, baca
watażko - przywódca opryszków
wesnarka - wiosenna chata sianowa
weremie, weremieczko - pogoda, dobry czas
wielici - olbrzymi
wieszczun - wieszcz, prorok, człowiek znający przyszłość
wiwkać - wołać, dawać hasło
worinie - drewniany płot huculski, który łatwo można rozebrać i ponownie założyć (np. aby przepuścić było lub konie)
zahata - spiętrzenie kłód podczas spławu
zahomonić - rozlegać się echem
zajda albo zawołoka - przybłęda, taki, co zaszedł w góry
zasowa - lawina błota
zasnowa - fundament
zarinok - brzeg kamienisty
zażmurzyć - zmrużyć oczy
zgonnik - handlujący trzodą chlewną
zimowik - chata w której się zimuje
zmyj lub zmyja - smok
zołotnyk - coś w rodzaju choroby przewodów żółciowych, wątroby i kiszek
zornica - gwiazda
zwierno - wiele zwierza tj. wilków
zwory - wąwozy
zymarka - chata z sianem, w której bydło spędza zimę
żerep - kosodrzewina
żertwa - smok
żonwa - dzięcioł (także: skrofuły)
żurba - smętek
żywa watra - ogień uzyskany przez tarcie drewienek
żywocina - wszystko, co żyje
- << Prev
- Next